ภาคผนวก  ก
การใช้เข็มทิศ

       

 

          เข็มทิศเป็นอุปกรณ์ที่มีความสำคัญอีกอย่างหนึ่ง  ในการติดตั้งจานรับสัญญาณดาวเทียม ใช้สำหรับวัดทิศทาง เพื่ออ้างอิง และตำแหน่งมุมกวาดที่จะหันหน้าจานไปยังตำแหน่งของดาวเทียมที่จะรับได้อย่างถูกต้องตามหลักที่ได้คำนวณไว้   ตัวเข็มทิศผลิตจากแผ่นแม่เหล็กบางๆ  แล้ววางไว้บนจุดหมุนที่ไม่มีแรงเสียดทาน  เมื่อเราปล่อยให้แผ่นแม่เหล็กบางๆนี้เคลื่อนไหวแบบอิสระ  ตัวแผ่นแม่เหล็กจะหมุนไปหยุดอยู่ที่จุดๆหนึ่ง  ซึ่งจุดนี้เองทำให้เราอ่านทิศได้

           การกำหนดทิศที่ตัวเข็มทิศ  ถ้าสังเกตที่ตัวเข็มของเข็มทิศนั้น  จะมีสีที่ตัวเข็ม  คือ สีแดงและสีดำ  โดยที่สีแดงและสีดำจะอยู่ตรงกันข้ามของเข็ม  ทิศเหนือจะทาสีแดงไว้ที่เข็มทิศและทิศใต้จะทาสีดำเมื่อเราสังเกตที่เข็มทิศ  ดังรูปที่  1

 

รูปที่  1  เข็มทิศ

 

 

                                                 

 

รูปที่  2  เข็มทิศกับการอ้างอิงทิศทาง

          เทคนิคในการใช้เข็มทิศอีกวิธีหนึ่ง คือ การประกอบเข็มทิศเข้ากับอุปกรณ์เสริมเพื่อให้เกิดความสะดวกในการใช้งานการติดตั้งจานดาวเทียม กล่าวคือ การใช้อุปกรณ์เสริมกับตัวเข็มทิศ  คือ เพลทอลูมิเนียม  ดังรูปที่ 3

 

รูปที่  3  แผ่นเพลทเป็นอุปกรณ์เสริมในการใช้เข็มทิศ

 

  วิธีการทำอุปกรณ์เสริม 
  1. ใช้อลูมิเนียมแบบฉากความยาวประมาณ 2 ฟุต หรือ 60 ซม. ไม่ควรใช้เหล็ก  เพราะจะทำให้เข็มทิศเกิดผิดพลาด  อันเนื่องมาจากการทำงานได้
  2. เข็มทิศแบบพลาสติก ดังรูปที่ 4   ควรใช้เข็มทิศแบบปรับหมุนองศาได้  แล้วนำเอาเข็มทิศติดไว้กับอลูมิเนียมแบบฉากโดยใช้เทปกาว 2 หน้า

 

รูปที่  4  การประกอบแผ่นเพลทอุปกรณ์เสริมในการใช้เข็มทิศ

วิธีการใช้เข็มทิศ

1. การใช้เข็มทิศสำหรับจาน FIX.    การใช้เข็มทิศสำหรับจาน FIX. มีขั้นตอน ดังนี้ คือ
    1.1  เลือกดาวเทียมที่จะรับ 
    1.2 เช็คมุมกวาดว่าดาวเทียมที่จะรับอยู่ที่กี่องศา ( Az ) ซึ่งพื้นที่ในแต่ละจังหวัดจะไม่เหมือนกัน  เช่น  ต้องการรับ ดาวเทียมไทยคม 2/3 พื้นที่รับ คือ กรุงเทพมหานคร มุมกวาด  (Az) โดยประมาณ  240 องศา ( ดูจากตารางท้ายเล่ม )
    1.3 ปรับตัวเลขที่ เข็มทิศให้ได้ตัวเลข ตามตาราง
    1.4 นำเข็มทิศไปวางทาบด้านข้างของคอจาน
    1.5 ปรับทิศหน้าจานให้เข็มทิศหมุนตรงตามทิศ เหนือใต้  ก็จะได้ทิศของจานแบบ Fix. ตามต้องการ ส่วนการปรับละเอียดจะใช้วิธีการปรับมุมก้มเงยอีกครั้งหนึ่ง  ข้อควรคำนึงคือ  การใช้เข็มทิศนั้น จะเป็นอุปกรณ์วัดเพื่อเป็นข้อมูลอ้างอิงเท่านั้น จะไม่ตรงเสมอไป  ดังนั้น จึงจำเป็นจะต้องปรับมุมก้มเงยช่วยอีกครั้งหนึ่ง  เพื่อให้ได้ระดับของสัญญาณแรงที่สุด

 

 

ตัวอย่าง  การใช้เข็มทิศเพื่อรับดาวเทียมไทยคม 2/3 พื้นที่รับ คือ กรุงเทพมหานคร มุมกวาด  (Az) จากตารางจะได้ 240 องศา  โดยประมาณ  หลังจากนั้น ใช้มือหมุนปรับเข็มทิศให้ชี้ตัวเลข 240 องศา  ดังรูปที่   5   ในวงกลมล้อมรอบไว้

รูปที่  5  การปรับเข็มทิศเพื่อรับสัญญาณดาวเทียม ไทยคม 2/3

ขั้นตอนต่อไป  คือ เอาชุดเข็มทิศที่ได้ดัดแปลงเอาไว้มาวัดทิศ เมื่อตั้งตัวเลขได้ตามมุมกวาด  Az แล้ว ให้นำเอาชุดเข็มทิศไปแปะกับด้านข้าง คอจานดาวเทียมแล้วปรับทิศของจานดาวเทียมพร้อมสังเกต ที่ตัวเข็มทิศ ให้เข็มที่หมุนตรงกับทิศ  โดยเข็มสีแดงจะตรงกับทิศเหนือ   ทิศใต้จะตรงกับสีดำ   ดังรูปที่  6 

 

 

 

 

รูปที่  6 ตำแหน่งเข็มทิศชี้เมื่อมุมกวาดประมาณ 240 องศา
2.การใช้เข็มทิศ  สำหรับจานแบบมูฟ
  จานแบบมูฟจะมีการวัดทิศเพื่ออ้างอิงเพียงจุดเดียว  คือทิศใต้ วิธีการใช้เข็มทิศวัดทิศใต้จะมีวิธีการวัด  คือ

 

 

 

 

รูปที่  7  ปรับหมุนเส้นขีดสีดำด้านตัว S ให้ทับกับเส้นอ้างอิงสีแดงด้านล่าง
               

 

      
                                                                                       

รูปที่  8  การวางเข็มทิศกับคอจานแบบมูฟ
     ขั้นตอนต่อไป  คือการนำเข็มทิศที่ได้ดัดแปลงไว้แล้วมาวางทาบกับคอจานดังรูปที่  8  แล้วใช้มือดึงให้เข็มทิศหมุนชี้ตรงตามทิศของเข็มทิศดังรูป  ซึ่งก็จะได้ ทิศใต้ของจานแบบหมุน สำหรับเป็นทิศเพื่อใช้อ้างอิง ส่วนการปรับละเอียดต้องปรับชดเชยอีกครั้งหนึ่ง เพื่อให้สัญญาณแต่ละช่องรายการแรงที่สุดและรับสัญญาณดาวเทียมครบทุกดวง  โดยการปรับให้เข็มตรงดังรูปที่  9  

รูปที่  9   การปรับหน้าจานแบบมูฟให้เข็มชี้เมื่อมองด้านบน